David Castañón, escritor: "Yo escribo n'asturianu, ye la llingua cola qu'atopo'l vehículu de tresmisión perfeutu ente'l sentimientu y la realidá que veo colos güeyos"

David Castañón (Avilés, 1978) ye una persona polifacética: escritor, montañeru y director y presentador del programa de gastronomía asturiana Les Fartures na RPA ente varies otres habilidaes. Esti mes ta acabante de firmar el llibru Les farturrutes 2. Chigres, brañes y montañes cola editorial Delallama, la segunda parte del primer llibru de Les farturrutes, onde describe 30 destinos nuevos.

¿Qué criterios sigue pa esbillar cada farturruta? ¿Escueye primero'l restaurante o la ruta?

Pues a vegaes tenemos claro'l chigre onde queremos dir y buscamos una ruta cercana, o pue ser al aviesu. Lo que sí, tien que tar too nel mesmu conceyu o na llende. Y siempres, cumpliendo'l requisitu que la ruta tenga un sitiu icónicu pa ver, como un saltu d'agua, atravesar un fayéu, xubir a un picu o acabar nuna braña; y qu'el restaurante onde vamos comer sía un chigre, esto ye, un restaurante onde se guarda la cocina tradicional asturiana. Asina llevamos más de 8 años y del primer volume de Les Farturrutes a esti, axuntamos unes 200 feches, polo que lo complicáu d'esti llibru foi facer la escoyeta.

Si un llector sólo pudiera facer una única ruta, ¿cuála-y encamentaría y qué la fai diferente?

Aconseyaría dir a la Braña Pedroso, n'Ibias. Un sitiu abondo desconocíu, qu'atopé cuantayá gracies a una semeya qu'espublizó Ambás nes sos redes sociales. Una braña antroxada ente les piedres, que si nun te dicen que ta ehí pues pasar de llargo de lo bien integrada que ta nel paisaxe. Fecha coles piedres del pedreru onde ta allugada, abellugada de los vientos del colláu. Y pa comer, el Tixileiro, ún de los nuesos sitios favoritos, un hotel-restaurante-spa con piscina cubierta onde vas comer y beber perbién y atopa vinos de la redolada que de xuru nun conoces, y tamién dalguna ayalga del mundiu.

¿Qué ye más difícil escoyer les rutes y combinales coles comíes propuestes o plasmar toa esa información y narrala atractivamente na obra?

Ensin dubia lo más complicáu ye tresmitir al papel lo que vivimos cuando facemos la Farturruta, per eso intentamos siempres afondar na toponimia, esplicar tolos accidentes xeográficos, axuntar lleendes o elementos etnográficos pa que, xunto coles semeyes, pa qu'a la persona que llea la Farturruta-y entren munches ganes de dir a conocela. Anque sabemos de xuru que por muncho qu'espliquemos nun vamos acercanos a la guapura del llugar, y, tamién, que'l chigre ye un espoxigue fundamental pa que la xente vaya de Farturruta.

Los sos llibros combinen monte y comida, y unu que trata esclusivamente de gastronomía. ¿Ve posibilidá d'escribir unu sólo de monte?

Non. Llevo escribiendo en Les Fartures 19 años sobre gastronomía asturiana, y d'ehí, gracies a la nuesa pasión pa dir de monte, salieron Les Farturrutes. Pero Asturies ya tien guíes y portales onde pues atopar a xente que sabe muncho más que yo sobre monte. Lo mio ye la gastronomía, y nesti casu, axuntar les tres mios pasiones: la fotografía, la gastronomía y salir a conocer Asturies.

Entiendo que'l tastu de la comida al final de la ruta ye una recompensa estraordinaria trés l'esfuerzu, ¿pero entra dientro d'esa valoración el tratu col hosteleru y l'ambiente del llugar?

La parte "fartu" de la Farturruta ye fundamental. Somos repunantes sobre lo que comemos, y tolo que lo arrodia. Cómo cuiden la sidra, si hai bebida del país, si los productos son asturianos, si nun atopamos, por exemplu, "rapitos" en cuenta de "pixín", y, poques gracies, l'ambiente chigreru del sitiu. Préstenmos los sitios onde esistan dellos ambientes nel mesmu chigre, onde haya vida de parroquianos, y onde la naturalidá gane al snobismu y les zorolaes que munches vegaes trai consigo l'urbanita y les redes sociales.

¿Qué ye pa vusté una bona fartura?

Fartura ye un términu peyorativu, pero nós queremos siempres da-y la vuelta porque enllenanos de felicidá na vida siempres vamos velo como dalgo prestosu. Y neso, tenemos un potencial enorme, la bayura gastronómica asturiana ye pergrande, y hemos d'empezar a salir de los "grandes ésitos" (que ta bien caltener y son la nuestra bandera) pa ufiertar más coses. Dame perceguera ver cómo vendemos namás fabada-cachopu-arroz con lleche, cuando somos un país enllenu d'ayalgues gastronómiques, la mayor parte d'elles ensin el fondu calóricu que dicen que tenemos y con una calidá que ya quixeren n'otros territorios. Los de la "dieta mediterránea" n'Asturies igual deberíen mirar un pocoñín más pa esti Cantábricu. Nestos tiempos de franquicies, homoxeneización, la identidá ye un actu de resistencia. Y neso, el nuesu chigre, la nuesa gastronomía, la nuesa sidra, l'agua (por qué casi nun atopamos agua asturiana n'Asturies?) o'l vinu asturianu, son únicos nel mundiu.

Tocántenes al idioma, siempres asoleya los llibros n'edición dixebrada: asturianu y castellanu. ¿Cómo ye esi procesu de creación? ¿Qué idioma ye'l primeru, con cual s'afaya meyor?

Yo escribo n'asturianu, ye la llingua cola qu'atopo'l vehículu de tresmisión perfeutu ente'l sentimientu y la realidá que veo colos güeyos. Dempués traduzo al castellán, y dambes versiones pasen per delles revisiones de terceres persones. Soi repunante y amás esti procesu rique muncha coordinación y organización de tol equipu. Equí sí que quiero poner en valor a Delallama Editorial, porque espublizar dos llibros en dos idiomes al empar tien muncho méritu, en trabayu y n'apuesta económica tamién.

¿Qué-y prestaría más que sintiera un llector al finalizar el llibru: ganes de caminar, de xintar bien o de conocer meyor Asturies?

De too! Como bien diz Javi Solís nel prólogu del llibru: "Nun ye solo, ensin dulda, visitar llugares. Asturies úfrenos la posibilidá de conocela (y conocenos meyor), si-y regalamos los cinco sentíos. Hai que la mirar con dulzor, col tientu necesariu pa, cuando sía menester, saber facer una posa nel camín y danos la vuelta p'acolumbrar." Asina que masuñáilu, esfrutáilu y fartucáivos d'él.