Les coses pasaes, les que vienen, y les que tendríen de venir yá

La pasada llexislatura dexó una ferida abierta (bono, enxamás tuvo zarrada) nel texíu cultural asturianu, tán avezáu yá a güelpes. La negativa a la oficialidá de la nuesa llingua, bloquiada pola derecha, nun foi namái una derrota parllamentaria. Foi un síntoma d'hacia ónde sopla l'aire nesta Europa.. capitales de Comunidá au lo distinto cafia, au la diversidá llingüística percíbese como una amenaza y non como un patrimoniu. L'argumentu falaz del costu de la oficialidá, la imposición o la quebra social son namái mantres de los qu'en realidá, tarrecen qu'una llingua milenaria ocupe l'espaciu públicu que por derechu-y correspuende.

La ultraderecha, ximielgando la bandera d'España namái pa estremar y sirvir a los de siempre, atopó nel asturianu un enemigu fácil al que cutir ensin gastadura. La so perceguera nun ye ideolóxica, ye visceral: son españoles y mui españoles, tarrecen lo que nun entienden, faen risión de lo que nun-yos encaxa nel so relatu uniforme de la españa única, y semen el mieu al distintu con una eficacia que respiga.
Nos sos discursos nun hai argumentos filolóxicos nin sociolóxicos, namái el ruxerrux gruesu del despreciu a lo que nun comulgue col caudiellu. Pero'l problema nun ye namái de so: ye de tolos que callen cuando la llingua d'una comunidá se fai de menos, porque'l silenciu énte la intolerancia siempres acaba siendo cómpliz.

El PSOE de Barbón yera favoratible a la oficialidá nel so programa y defendióla nel alderique. Pero les pallabres, una vegada perdíu'l debate y la oficialidá, tamién pueden acompañase de fechos. La ciudadanía asturiana precisa aiciones concretes, non más declaraciones institucionales que s'escaecen al camudar l'añu. ¿Ú l'impulsu decidíu por que l'alministración autonómica use l'asturianu de manera efeutiva? ¿Por qué la presencia nos medios públicos sigui siendo testimonial? ¿Nun paguen impuestos los asturfalantes? ¿Cuándo va garantizase'l derechu a rellacionase cola alministración na llingua propia ensin que seya una odisea burocrática ?

Hai munches coses que pueden facese ensin esperar la oficialidá. Desixir el cumplimientu de la Carta Europea de Llingües Minoritaries, qu'España robló y que n'Asturies aplícase con cuntagotes. Promover la llei d'usu que blinde l'asturianu na educación, la sanidá y la xusticia. Dotar de más recursos a l'Academia de la Llingua. Desixir al Gobiernu central que cumpla los sos compromisos. Rotular los nomes de los pueblos cola toponimia oficial, y facelo cumplir. Dar l'estatus que se merecen a los profesores nes escueles, Y sobremanera, dexar de tratar l'asturianu como un problema de convivencia y empezar a xestionalo como lo que ye: una riqueza compartida que nun resta nada a naide. ¿Cómo pue ser que en Galicia seya un bien de toos, y equí refuguemos d'ello? Tendríemos qu'entrugá-ylo a Queipo, más esmolecíu poles cifres de los votos que-y arrampla Vox, que pola llingua que fala..